Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου Σταυρού
«Ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ»
Την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2026, Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, η Εκκλησία μάς καλεί να ακούσουμε μία από τις πιο δυνατές και απαιτητικές προσκλήσεις του Χριστού προς τον άνθρωπο.
Το ευαγγελικό ανάγνωσμα είναι από το κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (Μάρκ. η΄ 34 – θ΄ 1) και αρχίζει με τα συγκλονιστικά λόγια:
«Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι».
Ο Χριστός δεν υπόσχεται έναν δρόμο χωρίς κόπο. Δεν αποκρύπτει τον Σταυρό. Αντιθέτως, τον τοποθετεί στο κέντρο της ζωής του ανθρώπου που επιθυμεί πραγματικά να Τον ακολουθήσει.
«Ὅστις θέλει…» – Η ελευθερία του ανθρώπου
Η πρώτη λέξη που αξίζει να προσέξουμε είναι το «θέλει».
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας το αντίστοιχο χωρίο του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου, στέκεται ιδιαίτερα σε αυτή τη λέξη. Ο Χριστός δεν εξαναγκάζει κανέναν να Τον ακολουθήσει. Δεν λέει «πρέπει», αλλά «εάν κάποιος θέλει».
Η σχέση με τον Θεό δεν μπορεί να οικοδομηθεί με καταναγκασμό. Ο άνθρωπος καλείται ελεύθερα να απαντήσει στην πρόσκληση του Χριστού. Η πίστη είναι συνάντηση δύο ελευθεριών: της θείας αγάπης, που προσκαλεί, και της ανθρώπινης καρδιάς, που καλείται να απαντήσει.
«Ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν»
Η άρνηση του εαυτού δεν σημαίνει περιφρόνηση της ανθρώπινης προσωπικότητας ούτε άρνηση της αξίας της ζωής.
Σημαίνει κάτι πολύ βαθύτερο: να πάψει το «εγώ» να αποτελεί το απόλυτο κέντρο της ζωής μας.
Ο άνθρωπος συχνά επιθυμεί όλα να προσαρμόζονται στη δική του θέληση, στη δική του άνεση, στη δική του επιτυχία. Ο Χριστός προτείνει έναν διαφορετικό δρόμο: την έξοδο από τον εγωκεντρισμό, την αγάπη, τη θυσία, τη συγχώρηση και την προσφορά.
Κατά τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, η φράση του Χριστού είναι πολύ ισχυρότερη από μία απλή προτροπή εγκράτειας. Ο άνθρωπος καλείται να είναι έτοιμος να μη θυσιάσει την πίστη και την αλήθεια ακόμη και όταν αυτό έχει προσωπικό κόστος.
«Καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ»
Κάθε άνθρωπος συναντά στη ζωή του έναν σταυρό.
Άλλοτε είναι μία δοκιμασία. Άλλοτε μία απώλεια, μία απογοήτευση, μία ευθύνη, ένας καθημερινός αγώνας. Άλλοτε ο σταυρός κρύβεται στη σιωπηλή υπομονή, στην προσφορά προς τον συνάνθρωπο ή στην προσπάθεια να μείνουμε πιστοί στο καλό όταν γύρω μας φαίνεται ευκολότερος ένας διαφορετικός δρόμος.
Ο Χρυσόστομος, όμως, κάνει μια πολύ σημαντική διάκριση: δεν αρκεί απλώς να υποφέρει κάποιος.
Ο Χριστός προσθέτει:
«καὶ ἀκολουθείτω μοι».
Ο πόνος από μόνος του δεν αποτελεί τον σκοπό της χριστιανικής ζωής. Ο σταυρός αποκτά νόημα όταν γίνεται πορεία πίσω από τον Χριστό· όταν συνοδεύεται από πίστη, αγάπη, ταπείνωση, εγκράτεια και ελπίδα.
Ο χριστιανισμός δεν είναι λατρεία του πόνου. Είναι η πίστη ότι ακόμη και μέσα από τον πόνο μπορεί να περάσει το φως της Αναστάσεως.
«Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον…»
Και τότε ο Χριστός θέτει ένα ερώτημα που διασχίζει τους αιώνες:
«Τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον, καὶ ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ;»
Τι αξία έχει να κερδίσει ένας άνθρωπος ολόκληρο τον κόσμο, αν χάσει τον ίδιο του τον εαυτό;
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος παρατηρεί ότι, εάν χαθούν χρήματα ή υλικά αγαθά, μπορούν ίσως να αντικατασταθούν. Εάν όμως χαθεί η ψυχή, δεν υπάρχει άλλη ψυχή που να μπορεί να δοθεί ως αντάλλαγμα.
Εδώ βρίσκεται ένα μήνυμα εξαιρετικά σύγχρονο.
Σε έναν κόσμο που συχνά μετρά την ανθρώπινη αξία με την οικονομική επιτυχία, την κοινωνική αναγνώριση, τη δύναμη ή την προβολή, ο Χριστός παρουσιάζει μια εντελώς διαφορετική κλίμακα αξιών.
Στη μία πλευρά της ζυγαριάς βρίσκεται ολόκληρος ο κόσμος.
Στην άλλη βρίσκεται μία ανθρώπινη ψυχή.
Και το Ευαγγέλιο μάς διδάσκει ότι τίποτε από όσα μπορούμε να αποκτήσουμε δεν αξίζει περισσότερο από αυτήν.
Ο Σταυρός δεν είναι το τέλος
Το μήνυμα της Κυριακής μετά την Ύψωση δεν είναι απαισιόδοξο.
Η Εκκλησία δεν υψώνει τον Σταυρό για να δοξάσει τον πόνο. Τον υψώνει διότι γνωρίζει ότι πίσω από τον Γολγοθά βρίσκεται η Ανάσταση.
Ο δρόμος του Χριστού περνά από τον Σταυρό, αλλά δεν τελειώνει στον Σταυρό.
Γι’ αυτό και η χριστιανική ελπίδα δεν λέει ότι στη ζωή δεν θα υπάρξουν δυσκολίες. Λέει κάτι πολύ μεγαλύτερο: ότι καμία δυσκολία, κανένας πόνος και ακόμη και ο ίδιος ο θάνατος δεν έχουν τον τελευταίο λόγο.
Η τελευταία λέξη ανήκει στον Θεό και είναι η Ζωή.
Μια προσωπική ερώτηση
Το αυριανό Ευαγγέλιο, επομένως, δεν απευθύνεται μόνο στους μαθητές που στέκονταν τότε μπροστά στον Χριστό.
Απευθύνεται στον καθένα μας.
Μας καλεί να αναρωτηθούμε:
Τι είναι εκείνο που θεωρώ σημαντικότερο στη ζωή μου;
Τι είμαι διατεθειμένος να θυσιάσω για την αλήθεια, την αγάπη και τον συνάνθρωπο;
Μπορώ να σηκώνω τον δικό μου σταυρό χωρίς να χάνω την ελπίδα μου;
Και πάνω απ’ όλα:
Πίσω από ποιον βαδίζω;
Γιατί ο Χριστός δεν λέει απλώς:
«σήκωσε τον σταυρό σου».
Προσθέτει:
«καὶ ἀκολουθείτω μοι».
Εκεί βρίσκεται ολόκληρο το νόημα. Ο Σταυρός χωρίς τον Χριστό γίνεται βάρος. Ο Σταυρός μαζί με τον Χριστό γίνεται δρόμος. Και ο δρόμος αυτός, όσο δύσβατος κι αν φαίνεται, οδηγεί τελικά από τον Γολγοθά στο φως της Αναστάσεως.