Η χαρακτηριστική εικόνα αποτελεί συμβολική εικονογράφηση με τεχνητή νοημοσύνη.
Με τον νέο νόμο που ψήφισε η Βουλή στις 23 Οκτωβρίου 2026, η Ελλάδα θεσπίζει από την 1η Ιανουαρίου 2027 κατώτατο ηλικιακό όριο τα 15 έτη για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τι προβλέπει ακριβώς η ρύθμιση, πώς λειτουργεί η επαλήθευση ηλικίας χωρίς παραβίαση προσωπικών δεδομένων και γιατί στο Λύκειο γνωρίζουμε καλά ότι κανένας νόμος δεν αντικαθιστά τον ουσιαστικό διάλογο στην οικογένεια.
Το βράδυ της Πέμπτης 23 Οκτωβρίου 2026, η Ολομέλεια της Βουλής υπερψήφισε το κοινό νομοσχέδιο των Υπουργείων Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης με τίτλο «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους κάτω των 15 ετών». Από την 1η Ιανουαρίου 2027, η Ελλάδα γίνεται η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θέτει σε εφαρμογή δεσμευτικό ηλικιακό όριο 15 ετών για τη δημιουργία και διατήρηση λογαριασμών στα social media. Υπουργείο Υγείας — Κοινό Δελτίο Τύπου για την ψήφιση του νομοσχεδίου (23/10/2026), Deutsche Welle — Greece passes social media ban for kids under 15.
Αν και το 5ο Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης «Βενιαμίν ο Λέσβιος» υποδέχεται μαθητές και μαθήτριες από τα 15 τους χρόνια και άνω, η νέα ρύθμιση μας αφορά άμεσα: τόσο επειδή οι μαθητές της Α΄ Λυκείου βρίσκονται ακριβώς πάνω στο ηλικιακό μεταίχμιο των 15 ετών, όσο και επειδή σχεδόν κάθε οικογένεια της σχολικής μας κοινότητας μεγαλώνει παράλληλα μικρότερα αδέλφια στο Γυμνάσιο ή στο Δημοτικό.
Τι αλλάζει από την 1η Ιανουαρίου 2027: Τα βασικά σημεία του νόμου
Στόχος του νέου νομοθετικού πλαισίου —το οποίο εδράζεται στο άρθρο 21 του Συντάγματος για την προστασία της παιδικής ηλικίας και στο ευρωπαϊκό πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA)— είναι να μεταφέρει το βάρος της ευθύνης από τους ώμους των γονέων στις ίδιες τις τεχνολογικές εταιρείες. Ειδικότερα:
- Ευθύνη των πλατφορμών και αυστηρές κυρώσεις: Από την 1/1/2027, οι πάροχοι υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης υποχρεούνται να εφαρμόζουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας (age verification), ώστε να μην επιτρέπεται η πρόσβαση σε παιδιά κάτω των 15 ετών. Η απλή δήλωση ηλικίας στους όρους χρήσης δεν θεωρείται πλέον επαρκής, ενώ για τις πλατφόρμες που δεν συμμορφώνονται προβλέπονται πρόστιμα που φτάνουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών τους.
- Επαλήθευση ηλικίας με προστασία της ιδιωτικότητας (Kids Wallet & Gov.gr Wallet): Η επαλήθευση της ηλικίας βασίζεται στην αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων (zero-knowledge / privacy-preserving). Εργαλεία όπως το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται ως ενδεικτικές (μη αποκλειστικές) τεχνικές λύσεις, οι οποίες επιβεβαιώνουν προς την πλατφόρμα μόνο ένα «ναι» ή «όχι» σχετικά με το αν ο χρήστης έχει συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας του — χωρίς να αποκαλύπτουν ονοματεπώνυμο, ημερομηνία γέννησης ή άλλα προσωπικά δεδομένα.
- Τι εξαιρείται ρητά: Το πεδίο εφαρμογής του νόμου αφορά αποκλειστικά τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης (με αλγοριθμική ροή περιεχομένου και δημόσια προφίλ). Εξαιρούνται ρητά οι υπηρεσίες ιδιωτικής ανταλλαγής μηνυμάτων (messaging apps) για την επικοινωνία των παιδιών με την οικογένεια και τους φίλους τους, καθώς και οι ψηφιακές πλατφόρμες που χρησιμοποιούνται για εκπαιδευτικούς σκοπούς.
Γιατί το θέμα ακουμπά άμεσα τη σχολική κοινότητα του Λυκείου μας
Στο Λύκειο βλέπουμε καθημερινά στην πράξη το αποτύπωμα των προηγούμενων ετών. Ένας μαθητής που φτάνει στα 15 του χρόνια στην Α΄ Λυκείου κουβαλά ήδη τις ψηφιακές συνήθειες που διαμόρφωσε από τις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού και το Γυμνάσιο: το κινητό που μένει ανοιχτό μέχρι αργά τη νύχτα, το ατέρμονο «σκρολάρισμα» (endless scrolling) που κλέβει πολύτιμες ώρες ξεκούρασης και το άγχος της διαρκούς σύγκρισης.
Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι τόσο στο κοινό ανακοινωθέν των Υπουργείων Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης όσο και στο διεθνές ρεπορτάζ της Deutsche Welle, η απώλεια ύπνου, η διάσπαση της προσοχής και η επιβάρυνση της ψυχικής υγείας των εφήβων αναφέρονται ως οι βασικοί λόγοι θέσπισης του μέτρου. Όπως αναλύσαμε αναλυτικά και στο χθεσινό μας άρθρο για την ψυχική υγεία των εφήβων, τον ύπνο και τα social media (με βάση τη συστηματική ανασκόπηση του Cambridge University Press), η καταναγκαστική χρήση και η νυχτερινή έκθεση στην οθόνη είναι οι παράγοντες που κουράζουν περισσότερο τον εφηβικό εγκέφαλο.
Γιατί καμία απαγόρευση δεν αρκεί χωρίς διάλογο και ψηφιακή παιδεία
Ως εκπαιδευτικοί και γονείς γνωρίζουμε μια απλή αλήθεια: κανένα νομικό όριο και κανένα τεχνολογικό φίλτρο δεν μπορεί από μόνο του να αντικαταστήσει την παιδεία και την εμπιστοσύνη. Τα παιδιά και οι έφηβοι έχουν εξοικείωση με την τεχνολογία· αν αντιμετωπίσουν ένα μέτρο ως «τιμωρία» ή αυθαίρετο αποκλεισμό, η φυσική τους αντίδραση είναι να αναζητήσουν τρόπους παράκαμψης. Αντίθετα, όταν κατανοήσουν το «γιατί», γίνονται οι ίδιοι σύμμαχοι στην προστασία του εαυτού τους.
Τι μπορούμε λοιπόν να κρατήσουμε πρακτικά στις οικογένειες του σχολείου μας —είτε έχουμε παιδιά στο Λύκειο που έχουν ήδη κλείσει τα 15, είτε μικρότερα παιδιά στο Γυμνάσιο και το Δημοτικό;
- Μετατρέπουμε τον νέο κανόνα σε αφορμή για συζήτηση, όχι για αντιπαράθεση: Εξηγούμε στα παιδιά με ειλικρίνεια πώς λειτουργούν οι αλγόριθμοι προσοχής των μεγάλων πλατφορμών. Δεν «φταίει» ο έφηβος επειδή δυσκολεύεται να αφήσει το κινητό· οι εφαρμογές αυτές είναι σχεδιασμένες ώστε να κρατούν τον χρήστη συνδεδεμένο.
- Οι μεγαλύτεροι μαθητές του Λυκείου ως θετικό πρότυπο για τα μικρότερα αδέλφια: Ένας 16χρονος ή 17χρονος μαθητής έχει τεράστια επιρροή στον 12χρονο ή 14χρονο αδελφό του. Όταν ο μεγαλύτερος έφηβος μιλήσει ανοιχτά στο μικρότερο αδελφάκι του για το πώς τα social media μπορούν να γίνουν κουραστικά ή τοξικά, το μήνυμα ακούγεται πολύ πιο αυθεντικά απ’ ό,τι οποιαδήποτε γονική παρατήρηση.
- Συμφωνημένα οικογενειακά όρια που ισχύουν για όλους — και μετά τα 15: Το γεγονός ότι στα 15 επιτρέπεται νόμιμα η πρόσβαση δεν σημαίνει ότι παύει η ανάγκη για ισορροπία. Ένας απλός κανόνας —όπως το να μένουν όλα τα κινητά (παιδιών και γονέων!) εκτός υπνοδωματίου τη νύχτα και μακριά από το οικογενειακό τραπέζι— χτίζει υγιείς συνήθειες ζωής.
- Ενισχύουμε τις «ζωντανές» εμπειρίες εκτός οθόνης: Ο αθλητισμός, η μουσική, οι σχολικές ομάδες, η βόλτα με τους φίλους στη Μυτιλήνη και ο ελεύθερος, αδόμητος χρόνος είναι το καλύτερο αντίβαρο στον ψηφιακό εθισμό.
Μαζί με τους μαθητές μας, για μια συνειδητή ψηφιακή ενηλικίωση
Η τεχνολογία είναι αναπόσπαστο κομμάτι του κόσμου στον οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά μας. Στο 5ο ΓΕΛ Μυτιλήνης δεν βλέπουμε τον ψηφιακό κόσμο με φόβο, αλλά με κριτική ματιά και παιδαγωγική ευθύνη. Είτε πρόκειται για ένα παιδί 14 ετών που περιμένει να μεγαλώσει λίγο ακόμα πριν ανοίξει το πρώτο του προφίλ, είτε για έναν έφηβο 16 ετών που μαθαίνει να διαχειρίζεται τον χρόνο και την εικόνα του στο διαδίκτυο, το πιο ισχυρό «δίχτυ ασφαλείας» παραμένει η ανθρώπινη σχέση, ο ανοιχτός διάλογος στο σπίτι και ένα σχολείο που ακούει, συζητά και εμπνέει.
Πηγές: Υπουργείο Υγείας & Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης — Υπερψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής το νομοσχέδιο για την προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (23/10/2026), Deutsche Welle — Greece passes social media ban for kids under 15 (23/10/2026).