Ανάμεσα στις εκατοντάδες εικόνες από τις μαθητικές παρελάσεις της 28ης Οκτωβρίου σε ολόκληρη τη χώρα, υπήρξε μία στιγμή στη Θεσσαλονίκη που ξεχώρισε όχι για τον επίσημο τόνο της, αλλά για την αφοπλιστική της αλήθεια. Ένας 17χρονος μαθητής Λυκείου, γεννημένος και μεγαλωμένος στην Ελλάδα με καταγωγή από τη Νιγηρία, παρέλασε ως παραστάτης κρατώντας με καμάρι τη σημαία του σχολείου του. Όταν ρωτήθηκε από τους δημοσιογράφους για το πώς ένιωσε, η απάντησή του ήταν απλή, καθαρή και βαθιά ανθρώπινη: «Είμαι ευγνώμων που εκπροσώπησα την Ελλάδα και το σχολείο μου».
Όπως καταγράφεται στο ρεπορτάζ του Alfavita για τον μαθητή που συγκίνησε στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης και στο αφιέρωμα της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ για τον 17χρονο παραστάτη, τα λόγια του εφήβου έγιναν αμέσως σημείο αναφοράς σε όλη την εκπαιδευτική κοινότητα. Και δικαίως: γιατί μέσα σε μία μόνο πρόταση συμπύκνωσε το βαθύτερο νόημα της παιδείας και της εθνικής επετείου.
Όταν η ιστορική μνήμη συναντά τη ζωντανή σχολική κοινότητα
Οι εθνικές επέτειοι στο Λύκειο κινδυνεύουν καμιά φορά να αντιμετωπιστούν ως τυπική σχολική υποχρέωση. Όμως η ιστορία της 28ης Οκτωβρίου 1940 δεν είναι ένα μουσειακό κειμήλιο. Είναι η ζωντανή υπενθύμιση ότι ένας λαός στάθηκε όρθιος απέναντι στον ολοκληρωτισμό, τον ρατσισμό και τη βία, υπερασπιζόμενος την ελευθερία, τη δημοκρατία και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Όταν ένας νέος άνθρωπος που γεννήθηκε, μεγάλωσε και μορφώνεται στο ελληνικό δημόσιο σχολείο στέκεται δίπλα στη σημαία με αίσθημα ευγνωμοσύνης και ευθύνης, επιβεβαιώνεται στην πράξη η ρήση του Ισοκράτη που αποτελεί θεμέλιο του ελληνικού πολιτισμού: μέτοχοι της ελληνικής παιδείας είναι όσοι μοιράζονται τις αξίες, τη γλώσσα, τον κόπο και το ήθος της.
Τι σημαίνει το «ανήκειν» για κάθε έφηβο στο Λύκειο
Για τους μαθητές και τις μαθήτριές μας στο 5ο Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης «Βενιαμίν ο Λέσβιος», αλλά και για κάθε οικογένεια, η ιστορία του 17χρονου παραστάτη φωτίζει μια κρίσιμη παιδαγωγική αλήθεια: κανένας μαθητής δεν μπορεί να ανθίσει αν δεν νιώσει πρώτα ότι ανήκει.
Η σύγχρονη παιδαγωγική και ψυχολογική έρευνα δείχνει σταθερά ότι το αίσθημα του «ανήκειν» (school belonging) στο σχολικό περιβάλλον:
- Ενισχύει την ψυχική ανθεκτικότητα των εφήβων: Όταν ο μαθητής νιώθει ότι οι καθηγητές και οι συμμαθητές του τον βλέπουν, τον σέβονται και τον αναγνωρίζουν δίκαια για την προσπάθειά του, μειώνεται δραστικά το άγχος, η αποξένωση και ο σχολικός εκφοβισμός.
- Καλλιεργεί την εσωτερική κινητοποίηση και την αριστεία: Η αριστεία στο δημόσιο σχολείο δεν είναι προνόμιο λίγων, αλλά καρπός μόχθου, επιμονής και ίσων ευκαιριών. Όταν η προσπάθεια επιβραβεύεται χωρίς διακρίσεις, κάθε παιδί αποκτά κίνητρο να ξεπεράσει τον εαυτό του.
- Δημιουργεί ενεργούς και υπεύθυνους πολίτες: Ο έφηβος που νιώθει το σχολείο ως «κοινό σπίτι» μαθαίνει να σέβεται τον δημόσιο χώρο, να νοιάζεται για τον διπλανό του και να τιμά την κοινότητα που τον αγκαλιάζει.
Πώς χτίζουμε καθημερινά ένα σχολείο αποδοχής και σεβασμού
Ένα συμπεριληπτικό και δημοκρατικό σχολείο δεν χτίζεται μόνο τις ημέρες των γιορτών, αλλά στην καθημερινή ζωή της τάξης και του προαυλίου:
- Με τον λόγο που ενώνει και δεν πληγώνει: Στα θρανία, στα διαλείμματα και στις ομαδικές συνομιλίες των μαθητών στα κοινωνικά δίκτυα, επιλέγουμε τον σεβασμό απέναντι σε κάθε συμμαθητή μας, απορρίπτοντας τα στερεότυπα και την ειρωνεία.
- Με την αναγνώριση της προσπάθειας κάθε παιδιού: Είτε πρόκειται για τις επιδόσεις στα μαθήματα, είτε για τη συμμετοχή στη χορωδία, στον αθλητισμό, στον εθελοντισμό ή στις σχολικές δράσεις, κάθε μαθητής έχει το δικό του πολύτιμο αποτύπωμα στη σχολική μας ζωή.
- Με τη συνεργασία σχολείου και οικογένειας: Όταν γονείς και εκπαιδευτικοί δίνουμε στα παιδιά το παράδειγμα της ενσυναίσθησης, της δικαιοσύνης και του διαλόγου, τους προσφέρουμε το πιο σταθερό έδαφος για να πατήσουν με αυτοπεποίθηση στο μέλλον.
Το χαμόγελο και η ευγνωμοσύνη του 17χρονου μαθητή στη Θεσσαλονίκη μάς θυμίζουν ότι το ελληνικό δημόσιο σχολείο βρίσκεται στην καλύτερη εκδοχή του όταν γίνεται γέφυρα πολιτισμού, ανθρωπιάς και ελπίδας. Αυτό το σχολείο —ανοιχτό, δίκαιο, απαιτητικό στη γνώση και βαθιά ανθρώπινο στις αξίες— θέλουμε να υπηρετούμε κάθε μέρα και στο δικό μας Λύκειο στη Μυτιλήνη.
