Η χαρακτηριστική εικόνα αποτελεί συμβολική εικονογράφηση με τεχνητή νοημοσύνη.
Την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026, στις Βρυξέλλες, συνεδριάζει το Συμβούλιο Παιδείας, Νεολαίας, Πολιτισμού και Αθλητισμού της ΕΕ. Την Ελλάδα εκπροσωπεί ο υφυπουργός Παιδείας Νίκος Παπαϊωάννου. Στο επίκεντρο είναι η τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση, η κριτική σκέψη και η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο.
Στο 5ο ΓΕΛ Μυτιλήνης «Βενιαμίν ο Λέσβιος» δεν περιμέναμε τα συμπεράσματα για να ακούσουμε τους μαθητές. Στις 18 Νοεμβρίου, 19 μαθήτριες και μαθητές απάντησαν ανώνυμα σε σύντομο ερωτηματολόγιο. Είναι ένα μικρό δείγμα, όχι αντιπροσωπευτικό του σχολείου ούτε της χώρας. Είναι, όμως, δεκαεννέα φωνές της κοινότητάς μας — και αξίζει να τις ακούσουμε χωρίς μεγέθυνση.
Τι μας είπαν
Σχεδόν τέσσερις στους δέκα (7 στους 19, 37%) περνούν 2 έως 4 ώρες την ημέρα στα social media. Από τέσσερις (21%) δηλώνουν λιγότερο από μία ώρα, μία έως δύο, ή πάνω από τέσσερις.
Το πρωί, η πρώτη εφαρμογή είναι το Instagram για 11 (58%), το TikTok για 4 (21%) και το YouTube για 3 (16%). Ένας δεν δήλωσε εφαρμογή.
Το πιο καθαρό εύρημα είναι η ηλικία του πρώτου λογαριασμού: 8 (42%) τον έφτιαξαν στα 10–12 και 11 (58%) στα 13–14. Και οι δεκαεννέα άνοιξαν λογαριασμό πριν τα 15.
Με την απαγόρευση των social media για κάτω των 15 ετών, που τίθεται σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027, συμφωνούν 11 (58%). Διαφωνούν 4 (21%) και άλλοι 4 (21%) δεν είναι σίγουροι. «Για να μην πέσουν και άλλοι άνθρωποι σε παγίδες που πέσαμε εμείς», γράφει κάποιος που συμφωνεί. Άλλος, πιο διστακτικός, σημειώνει: «Δεν έχει αναπτυχθεί πλήρως η κριτική ικανότητα.» Κάποιος ζητά περιορισμό, όχι πλήρη απαγόρευση. Κι ένας που διαφωνεί γράφει: «Τα παιδιά δεν θα μπορούν να επικοινωνούν.»
Εδώ υπάρχει μια αντίφαση που δεν πρέπει να κρυφτεί. Ενώ οι περισσότεροι στηρίζουν την απαγόρευση, στην επαλήθευση ηλικίας —με ταυτότητα ή selfie— το «όχι» είναι η πρώτη απάντηση: 10 (53%) λένε όχι, 6 (32%) «εξαρτάται» και μόνο 3 (16%) ναι. Από τους 11 που συμφωνούν με την απαγόρευση, οι 6 απορρίπτουν την επαλήθευση. Θέλουν το όριο· δεν είναι βέβαιο ότι θέλουν τον μηχανισμό που θα το κάνει πράξη.
Τέσσερις στους 19 έχουν δει online κάτι που τους τρόμαξε, τους στενοχώρησε ή τους έκανε να νιώσουν άβολα: οι δύο το είπαν σε κάποιον, οι άλλοι δύο όχι. Οι υπόλοιποι 15 απάντησαν «όχι».
Η τεχνητή νοημοσύνη στο μάθημα
Οι περισσότεροι χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για το σχολείο — για να καταλάβουν κάτι που δεν έπιασαν, για επιπλέον ασκήσεις ή για πληροφορίες. Δύο είπαν ότι δεν τη χρησιμοποιούν. Ένας, όταν δυσκολεύεται, το λέει και στον καθηγητή του.
Για το αν ένα βίντεο ή μια είδηση είναι ψεύτικα ή φτιαγμένα με ΤΝ, κοιτούν τα γραφικά, την αφύσικη κίνηση, τη φωνή, το φόντο και το αν το ίδιο περιεχόμενο εμφανίζεται και σε άλλα κανάλια. «Το καταλαβαίνουμε επειδή έχει αφύσικες λεπτομέρειες ή κάτι που δεν μοιάζει αληθινό», σημειώνει κάποιος.
Αν μιλούσαν στους υπουργούς Παιδείας της Ευρώπης, θα ζητούσαν καλύτερο εκπαιδευτικό σύστημα, βελτίωση των ωραρίων του σχολείου και όρια στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. «Καλύτερο εκπαιδευτικό σύστημα», γράφει ένας. Άλλος: «Να φτιάξουν τα ωράρια του σχολείου.» Κι ένας ακόμη: «Να περιορίσουν την χρήση που μπορεί να έχει κάποιος στο AI.»
Τι συζητείται στις Βρυξέλλες — και τι ισχύει ήδη εδώ
Σύμφωνα με την επίσημη ημερήσια διάταξη, οι εργασίες της Πέμπτης ξεκινούν στις 10:00. Στην εκπαίδευση αναμένεται να εγκριθούν συμπεράσματα για τις δεξιότητες στην τεχνητή νοημοσύνη και την εκπαίδευση STEM, και να συζητηθεί η κριτική σκέψη σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που αλλάζει. Την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου, στα οπτικοακουστικά μέσα, προβλέπεται συζήτηση πολιτικής για τον κανονισμό της ΕΕ για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο, το λεγόμενο EU Kids Act — έκθεση προόδου, όχι τελική ψήφιση.
Στην Ελλάδα το όριο υπάρχει ήδη στον νόμο. Ο ν. 5350/2026 ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2027: απαγορεύεται η πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης σε ανηλίκους κάτω των 15 ετών. Για την επαλήθευση ηλικίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί το ψηφιακό αποθετήριο εγγράφων ή η εφαρμογή Kids Wallet. Αν θεσπιστεί ενωσιακός κανονισμός για το ίδιο ζήτημα, ο εθνικός νόμος παύει αυτοδικαίως. Τα περισσότερα παιδιά του Λυκείου έχουν ήδη κλείσει τα 15· πολλά, όμως, έχουν μικρότερα αδέλφια, όπως εξηγούσαμε και στο άρθρο για την απαγόρευση κάτω των 15.
Οι δεκαεννέα φωνές από το σχολείο μας δεν «επιβεβαιώνουν» ούτε «διαψεύδουν» τις μεγάλες έρευνες· τις βάζουν δίπλα τους. Σε πανευρωπαϊκή έρευνα του Eurobarometer την άνοιξη του 2026, έφηβοι 13–18 ετών δήλωσαν κατά μέσο όρο 4,5 ώρες οθόνης σε σχολική ημέρα και 6,1 το Σαββατοκύριακο. Μελέτη του ΕΚΠΑ σε 1.033 χρήστες TikTok ηλικίας 18–60 ετών βρήκε συμπτώματα εθιστικής χρήσης στο 49,3% των συμμετεχόντων της Generation Z — όχι στο σύνολο των Ελλήνων μαθητών.
Στο σπίτι και στο σχολείο, με μια ματιά
- Ρωτήστε όχι μόνο «πόση ώρα είσαι στο κινητό;», αλλά τι είδαν που τους άγγιξε ή τους στενοχώρησε — και αν το είπαν σε κάποιον.
- Το κινητό έξω από το δωμάτιο τη νύχτα βοηθάει τον ύπνο.
- Αν δείτε περιεχόμενο που πληγώνει, μην το προωθήσετε. Μιλήστε σε έναν ενήλικα που εμπιστεύεστε.
- Από 1/1/2027 αλλάζει η πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα για κάτω των 15. Αξίζει μια ήρεμη κουβέντα στην οικογένεια πριν φτάσει η ημερομηνία, και με τα μικρότερα αδέρφια.
- Η επαλήθευση ηλικίας είναι εκεί που δίστασαν περισσότερο. Αξίζει να εξηγηθεί ότι το Kids Wallet επιβεβαιώνει το όριο ηλικίας, χωρίς να κοινοποιεί όλα τα στοιχεία.
Η συζήτηση στις Βρυξέλλες θα συνεχιστεί. Στο σχολείο μας μόλις άρχισε. Όποια και όποιος θέλει μπορεί ακόμη να απαντήσει ανώνυμα στο ερωτηματολόγιο. Σας ευχαριστούμε που μιλήσατε.
Πηγές
- Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ημερήσια διάταξη Συμβουλίου Παιδείας, Νεολαίας, Πολιτισμού και Αθλητισμού, 19–20/11/2026, Βρυξέλλες (CM 4733/26): https://data.consilium.europa.eu/doc/document/CM-4733-2026-INIT/en/pdf
- esos.gr, «Στις Βρυξέλλες ο Νίκος Παπαϊωάννου – Τεχνητή Νοημοσύνη, ψηφιακές δεξιότητες και προστασία των παιδιών στην ατζέντα των Υπουργών Παιδείας της ΕΕ», 17/11/2026: https://www.esos.gr/arthra/102549/stis-bryxelles-o-nikos-papaioannoy-tehniti-noimosyni-psifiakes-dexiotites-kai
- Alfavita, «Στις Βρυξέλλες ο υφυπουργός Παιδείας Νίκος Παπαϊωάννου», 16/11/2026: https://www.alfavita.gr/politiki/568237_stis-bryxelles-o-yfypoyrgos-paideias-nikos-papaioannoy
- Ν. 5350/2026, ΦΕΚ Α΄ 177/26.10.2026 (ισχύς από 1.1.2027).
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Flash Eurobarometer 579, 16/6/2026: https://commission.europa.eu/news-and-media/news/child-safety-online-eu-survey-confirms-link-between-screen-time-and-wellbeing-2026-06-16_en
- ΕΚΠΑ, Εργαστήριο Κλινικής Επιδημιολογίας, Τμήμα Νοσηλευτικής, μελέτη σε 1.033 χρήστες TikTok 18–60 ετών, Psychiatry International: https://hub.uoa.gr/ypsila-epipeda-sybtomaton-ethismou-sto-tiktok-stin-ellada-i-epidrasi-tou-tiktok-sto-agchos-tin-katathlipsi-kai-tin-ypnilia/
- Ανώνυμο ερωτηματολόγιο 19 μαθητών και μαθητριών του 5ου ΓΕΛ Μυτιλήνης, 18/11/2026.


